Công đoàn giáo dục bậc cao gần đây đã tiến hành thực hiện “Kế hoạch phòng ngừa hành vi vi phạm pháp luật trong quá trình thực hiện nhiệm vụ” tại 30 trường đại học và cao đẳng có số lượng giảng viên và nhân viên đông nhất trong nước. Kết quả cho thấy công tác phòng chống ở các trường chưa được tốt, thiếu hệ thống đảm bảo rõ ràng, đặc biệt là không thực hiện việc cách ly ngay lập tức hai bên liên quan sau khi nhận được khiếu nại, khiến hiệu quả phòng ngừa đáng lo ngại. Công đoàn giáo dục bậc cao đã đưa ra 3 kế hoạch cải cách, yêu cầu Bộ Giáo dục và Bộ Lao động hành động tích cực để bảo vệ quyền lợi về sức khỏe tinh thần và thể chất của nhân viên tại các cơ sở giáo dục đại học và cao đẳng.
Vào ngày 6/1, công đoàn giáo dục bậc cao đã tổ chức họp báo, tiến hành kiểm tra 30 trường đại học và cao đẳng có số lượng giảng viên lớn nhất trong nước về việc thiết kế hệ thống phòng ngừa, điều tra và xử lý bắt nạt nơi làm việc hoặc xâm hại bất hợp pháp. Kết quả cho thấy, 70% các trường không có “thời gian xử lý” sau khi tiếp nhận đơn khiếu nại, 90% thiếu “quy định hệ thống rõ ràng”, và tất cả 30 trường trong cuộc khảo sát đều không có biện pháp cách ly phù hợp sau khi có thông báo về các vụ xâm hại nơi làm việc.
Giảng viên tại Trung tâm Giáo dục Tổng hợp của Đại học Trường Canh, bà Trịnh Huệ Phương, đã chia sẻ câu chuyện của mình, bà bật khóc kể về những trải nghiệm mà bà cùng các đồng nghiệp gặp phải, bao gồm việc bị ép làm việc quá sức, khi mà số giờ giảng dạy của giảng viên bị tăng lên 40% đến 50% và hệ thống đánh giá giảng viên bị sửa đổi một cách khắt khe. Bà cho biết, các giảng viên bị đe dọa sẽ bị sa thải nếu không đạt yêu cầu, ngoài ra còn bị trừ lương dưới nhiều hình thức khác nhau, thậm chí bị đe dọa không gia hạn hợp đồng nếu không rút chữ ký khỏi bản kiến nghị. Tất cả những điều này đã gây ra áp lực tinh thần rất lớn cho họ. Bà Trịnh Huệ Phương cho biết: “Khi chúng tôi ký tên phản đối làm việc quá giờ, cấp trên không chỉ yêu cầu chúng tôi rút lại chữ ký, mà còn đe dọa không gia hạn hợp đồng với những người tham gia phản đối! Môi trường này thật độc hại. Trường đã thực hiện một cuộc điều tra và phát hiện ra bạo lực là có thật, nhưng vẫn để người gây bạo lực tiếp tục làm quản lý của tôi và tiếp tục gây áp lực lên tôi, thậm chí còn đánh giá xấu kết quả công việc của tôi trong năm.”
Ông Trạch Kính Nghi, Phó Chủ tịch công đoàn giáo dục bậc cao cũng cho biết, có rất nhiều trường hợp bị bắt nạt trong môi trường làm việc tại các trường đại học và cao đẳng, nhưng các kế hoạch phòng chống hiện tại lại không đủ hoàn thiện. Hầu hết các trường không giải thích rõ ràng trong quy định về những gì sẽ xảy ra sau khi điều tra, khiến cho những đồng nghiệp muốn khiếu nại vẫn phải mất rất nhiều dũng khí để bước ra, đồng thời lo sợ rằng nếu khiếu nại thất bại, họ sẽ rơi vào một môi trường đầy thù địch. “Rõ ràng là nạn nhân, nhưng trong quá trình thông báo, họ lại phải chịu đựng những đau đớn cả về thể xác lẫn tinh thần.”
Công đoàn giáo dục bậc cao cho biết, hiện tượng quấy rối và xâm hại tại nơi làm việc trong trường học rất nghiêm trọng, vì vậy họ đã đưa ra ba đề xuất cải cách và kêu gọi Bộ Giáo dục và Bộ Lao động chú trọng. Ông Trần Bách Khiêm đến từ Viện nghiên cứu của công đoàn giáo dục bậc cao cho biết: “Chúng tôi cho rằng hiện tại cần phải cải thiện cụ thể, điểm đầu tiên là làm rõ quy trình điều tra và xử lý; điểm thứ hai là sau khi có khiếu nại, chúng tôi cho rằng phải theo mô hình phòng ngừa quấy rối tình dục, cần có ngay biện pháp khắc phục và điều chỉnh, trước khi có kết quả điều tra, nạn nhân cần được cách ly để không bị chịu sự giám sát hay thậm chí bị quấy rối lần thứ hai. Điểm thứ ba rất quan trọng, chúng tôi cho rằng cần thiết lập một kênh khiếu nại và cứu trợ ngoài trường học.”
Công đoàn giáo dục bậc cao nhấn mạnh rằng ba điểm cải cách mà họ đề xuất không cần sửa đổi luật, mà chỉ cần Bộ Giáo dục phát hành một lệnh hành chính yêu cầu các trường đại học thực hiện là có thể cải thiện tình hình. Họ cảnh báo rằng nếu Bộ Giáo dục và Bộ Lao động không hành động tích cực, công đoàn sẽ tiến hành mở rộng các chiến dịch thu thập chữ ký và các hành động liên quan, nhằm bảo vệ quyền lợi về sức khỏe tinh thần và thể chất của giảng viên và nhân viên trong các trường đại học và cao đẳng.
Hoàng Nhân