Theo báo The New York Times của Mỹ đưa tin, Đài Loan trước đây nhận được sự ủng hộ của lưỡng đảng thuộc Nhà Trắng, được coi là đối tác dân chủ dũng cảm chống lại Trung Quốc. Tuy nhiên, sau khi ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng, chính quyền mới của Mỹ không còn tập trung vào lý tưởng dân chủ chung giữa hai bên, khiến quan hệ Đài-Mỹ trở nên bấp bênh hơn và mang tính giao dịch nhiều hơn, Đài Loan đang nỗ lực tìm cách ứng phó với những thay đổi từ Washington.
Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ trích Đài Loan đầu tư quá ít vào an ninh của chính mình, đồng thời cho rằng Đài Loan có lợi thế không công bằng trong ngành công nghiệp bán dẫn.
Cố vấn chính sách của Nhà Trắng bà Bonnie Glaser, Giám đốc Dự án Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương thuộc Quỹ Marshall Đức (The German Marshall Fund) nhận định rằng: “Tôi nghĩ Đài Loan tin rằng họ có mối quan hệ tốt với Mỹ, có nhiều bạn bè trong quốc hội Mỹ, nên có thể vượt qua sự khủng hoảng lần này, nhưng những phát ngôn của ông Trump khiến Đài Loan nhận ra rằng, họ thực sự không thể đoán trước điều gì sẽ xảy ra tiếp theo.”
Chính phủ các nước trên thế giới đều đang thích nghi với tác phong cứng rắn của ông Trump, nhưng đối với Đài Loan, lợi ích bị ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng. Hầu như toàn bộ trang thiết bị quân sự chủ chốt của Đài Loan đều phụ thuộc vào nguồn cung từ Mỹ, và 1/4 kim ngạch xuất khẩu của Đài Loan là trực tiếp vào Mỹ. Ngoài ra, sự ủng hộ chính trị của Mỹ trên trường quốc tế cũng là yếu tố then chốt giúp Đài Loan chống lại sức ép từ Trung Quốc.
Ngay cả khi Trump cuối cùng không áp đặt chính sách thuế quan, Đài Loan vẫn sẽ đối mặt với những áp lực khác từ Mỹ, bao gồm vấn đề thặng dư thương mại lớn với Mỹ. Theo số liệu của Mỹ, thặng dư thương mại của Đài Loan với Mỹ năm ngoái đã đạt mức kỷ lục 74 tỷ USD.
Nhiều nhân vật của Nhà Trắng cho rằng, chi tiêu và sự chuẩn bị quân sự của Đài Loan còn chưa đủ, mặc dù Đài Loan đã mua sắm thiết bị quân sự trị giá hàng tỷ USD từ Mỹ, nhưng quá trình bàn giao lại bị trì hoãn nghiêm trọng.
Một số quan chức sắp gia nhập Lầu Năm Góc chủ trương giảm cam kết quân sự của Mỹ, cho rằng Washington nên cắt giảm viện trợ quân sự cho Ukraine và yêu cầu các đồng minh NATO chia sẻ chi phí quốc phòng nhiều hơn.
Thứ trưởng Quốc phòng mới nhậm chức của Mỹ - Elbridge Colby hồi tháng 5 năm ngoái đã có bài viết cảnh báo rằng, Đài Loan không nên cho rằng mình là yếu tố không thể thiếu đối với nước Mỹ. Ông cho biết: “Bảo vệ Đài Loan là lợi ích quan trọng của Mỹ, nhưng Mỹ vẫn có thể tồn tại mà không có Đài Loan.”
Thứ trưởng Elbridge Colby và một số quan chức Lầu Năm Góc khác lập luận rằng, Đài Loan nên tăng chi tiêu quân sự lên ít nhất đạt 5% GDP, tức gấp đôi mức chi tiêu quốc phòng hiện tại.
Theo tờ The New York Times, dù chính quyền Đài Loan đã cam kết tăng cường chi tiêu quân sự, nhưng nhiều chuyên gia và quan chức Đài Loan vẫn hoài nghi về mục tiêu 5% GDP. Chính quyền do Tổng thống Lại Thanh Đức nắm quyền cũng bị Viện Lập pháp vốn được phe đối lập kiểm soát chỉ trích là lãng phí ngân sách, đồng thời tìm cách cắt giảm một phần ngân sách quốc phòng của năm nay.
Trong khi đó, quan hệ Đài-Mỹ cũng nảy sinh cảm giác bất lực, bao gồm cả việc Mỹ trì hoãn nghiêm trọng việc bàn giao vũ khí trong khi Đài Loan đã thanh toán.
Ông Steve Yates, nghiên cứu viên cấp cao thuộc Quỹ Di sản Hoa Kỳ (Heritage Foundation) nhận xét rằng, Đài Loan bị yêu cầu tăng ngân sách quân sự nhưng lại chưa nhận được vũ khí đã mua, điều này thực sự gây bất bình. Ông nhấn mạnh, Mỹ cần giải quyết vấn đề chuỗi cung ứng trong ngành công nghiệp quốc phòng của chính bản thân trước khi yêu cầu nước khác mua thêm thiết bị.
Hải Ly