Mỹ đưa ra thông báo sẽ áp thuế đối ứng (Reciprocal Tariff) đối với Đài Loan, với mức thuế lên tới 32%. Các phương tiện truyền thông quốc tế đưa tin rằng GDP của Đài Loan có thể giảm 3,8% vì việc này. Ngày 04/04, một chuyên gia nghiên cứu cho biết, mức thuế vẫn còn không gian để đàm phán, và cũng chưa tính đến các biện pháp ứng phó của các doanh nghiệp, vì vậy cách tính toán này quá thô sơ và có thể đã đánh giá quá cao về mức độ ảnh hưởng mà mức thuế này mang lại. Tuy nhiên, một nhà nghiên cứu khác thì cho rằng, cả thị trường xuất khẩu của Đài Loan và các sản phẩm trung gian đều bị đánh thuế nặng, và phản ứng dây chuyền e rằng có thể khiến ba “động cơ kinh tế” của Đài Loan là xuất khẩu, đầu tư, tiêu dùng, đều bị đình trệ, không loại trừ khả năng nền kinh tế Đài Loan sẽ rơi vào tăng trưởng âm trong năm nay.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố mức thuế đối ứng mới với nhiều quốc gia trên thế giới, dự kiến sẽ áp dụng mức thuế cơ bản 10% cho mọi hàng nhập khẩu từ các đối tác thương mại bắt đầu từ ngày 05/04, trong khi thuế đối ứng sẽ có hiệu lực từ ngày 09/04, lúc đó mức thuế đối với Đài Loan sẽ lên tới 32%. Truyền thông quốc tế đưa tin, các nhà kinh tế học của Bloomberg ước tính rằng, nếu mức thuế 32% được áp dụng, xuất khẩu của Đài Loan sang Mỹ sẽ giảm 63%, và điều này sẽ khiến GDP của Đài Loan giảm 3,8%.
Về việc này, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Trung Ương ông Vương Kiện Toàn cho biết, tác động của thuế đối ứng là không nhỏ, nhưng không đến mức lớn như các phương tiện truyền thông quốc tế đã đưa tin. Một phần là vì hiện vẫn còn không gian đàm phán, mức thuế 32% chưa phải là mức thuế cuối cùng. Hơn nữa, cách tính toán này quá thô sơ và chưa tính đến những yếu tố như giảm xuất khẩu cũng có thể sẽ làm giảm nhập khẩu, hay thời điểm áp dụng mức thuế này là vào quý 2, các doanh nghiệp đã chuẩn bị hàng hóa từ trước, ngoài ra cũng chưa tính đến các biện pháp ứng phó khác từ các nhà sản xuất... Ông Vương Kiện Toàn nói: “Trong tương lai, các doanh nghiệp và nhà nhập khẩu sẽ tính toán cách xuất khẩu có lợi nhất. Có thể trước đây chúng ta trực tiếp xuất khẩu thành phẩm cuối cùng, nhưng bây giờ có thể chuyển sang xuất khẩu bán thành phẩm, rồi chuyển tiếp sang Mỹ, thậm chí chúng ta có thể đến đầu tư tại Mỹ.”
Tuy nhiên, theo ông Khưu Đạt Sinh - Giáo sư Kinh tế học tại Đại học Đông Hải, kiêm Giám đốc điều hành Hiệp hội Thương mại và Công nghiệp Châu Á - Thái Bình Dương, cho biết Đài Loan có ba “động cơ kinh tế” chính là xuất khẩu, tiêu dùng và đầu tư, trong đó xuất khẩu là yếu tố quan trọng nhất. Thuế đối ứng sẽ được áp lên Đài Loan và các thị trường xuất khẩu sản phẩm trung gian của Đài Loan như Đông Nam Á, điều này sẽ ảnh hưởng đến các đơn hàng xuất khẩu. Một khi xuất khẩu bị đình trệ, có thể gây ra phản ứng dây chuyền, khiến tiêu dùng và đầu tư cũng bị dừng lại. Nếu xét theo dự báo tăng trưởng kinh tế của cơ quan kiểm toán nhà nước là 3,18% trong năm nay, thì mức thuế đối ứng này quả thật có thể khiến nền kinh tế Đài Loan rơi vào tăng trưởng âm.
Công thức tính thuế đối ứng mà phía Mỹ công bố chủ yếu là dựa trên thâm hụt thương mại của Mỹ chia cho kim ngạch xuất khẩu của các quốc gia đối tác thương mại, sau đó phía Mỹ lại chia con số này cho 2 để tính ra mức thuế đối ứng. Ông Khưu Đạt Sinh bày tỏ, Đài Loan ngoài việc phải nhanh chóng tìm cách thương lượng với Mỹ để giảm mức thuế cuối cùng, còn cần phải tìm cách giảm thặng dư thương mại với Mỹ, bao gồm việc tăng cường mua nông sản, khí tự nhiên và các sản phẩm quốc phòng từ Mỹ, tuy nhiên liệu các giao dịch mua sắm quốc phòng có được tính vào thống kê hàng hóa xuất nhập khẩu hay không cũng cần phải đàm phán với Mỹ.
Ông Khưu Đạt Sinh chỉ ra rằng, rất may là chính sách tiền tệ hiện nay vẫn còn không gian để giảm lãi suất, và năm nay chính phủ cũng không dùng nguồn thu vượt mức ước tính để phát tiền mặt cho toàn dân, nhờ đó mà chính sách tài chính vẫn còn chút “đạn dự trữ” để sử dụng. Chuyên gia này nhận định, nhà nước cần nhanh chóng chuẩn bị các biện pháp thúc đẩy tiêu dùng nội địa để đối phó với những tình huống bất ngờ có thể xảy ra.
Thúy Anh