Vào ngày 15/4, Sở Quản lý và kiểm soát dịch bệnh Đài Loan (CDC) đã cho công bố trường hợp ngộ độc botulinum đầu tiên tại Đài Loan trong năm nay, cũng là trường hợp đầu tiên xuất hiện những triệu chứng nghiêm trọng, nghi ngờ nguyên nhân là do tiêm botulinum (được dùng như một loại botox thẩm mỹ, thường được tiêm vào các vùng da có nếp nhăn như trán, quanh mắt). Một người phụ nữ ngoài 40 tuổi ở khu vực miền Bắc của Đài Loan đã mua botulinum trên mạng và được người bán đến tận nhà để tiêm vào vùng trán và má. Ba ngày sau, người phụ nữ này bắt đầu xuất hiện các triệu chứng như khó nuốt, rối loạn tiết nước bọt, sụp mí mắt và yếu cơ. Cuối cùng khi đưa đến bệnh viện đã phải đặt nội khí quản và sử dụng máy thở để nằm viện điều trị. Vào ngày 29/3, cô được thông báo là bị ngộ độc botulinum, nên đã gửi mẫu huyết thanh và phân đi xét nghiệm. Tuy nhiên, cả kết quả xét nghiệm huyết thanh và phân đều âm tính, có thể là do thời gian lấy mẫu đã cách thời điểm tiêm botox hơn một tuần.
Theo điều tra dịch tễ học cho thấy, người phụ nữ hơn 40 tuổi này không ăn bất kỳ thực phẩm nào có nguy cơ gây ngộ độc vi khuẩn clostridium botulinum (vi khuẩn gây ngộ độc thịt), bên cạnh đó lại vừa được tiêm botulinum trước khi phát bệnh, nên từ các triệu chứng lâm sàng và dữ liệu dịch tễ học cho thấy, người phụ nữ này rất có thể bị ngộ độc botulinum. Cô đã phải tự chi trả khoản tiền 226.000 Đài tệ để mua thuốc kháng độc tố botulinum. Rất may là bệnh tình của cô đã cải thiện và đã được chuyển sang khu chăm sóc thông thường, nhưng các triệu chứng yếu cơ vẫn chưa thuyên giảm.
Theo thống kê của CDC, đã có tổng cộng 8 trường hợp nghi ngờ ngộ độc botulinum do các thủ thuật thẩm mỹ tại Đài Loan kể từ năm 2019. Ông La Nhất Quân - Phát ngôn viên của CDC cho biết, qua quá trình giải quyết trường hợp này đã liên tiếp phát hiện ra những hành vi vi phạm pháp luật, bao gồm người bán botulinum có thể đã vi phạm “Luật Dược phẩm” vì nhập khẩu botulinum phi pháp, bán trực tuyến phi pháp và cung cấp dược phẩm mà không có trình độ chuyên môn của một dược sĩ. Ngoài ra, người bán còn đến nhà người mua để tiêm botulinum, hành vi này có thể cũng đã vi phạm “Luật Bác sĩ”. Cơ quan y tế địa phương đã thu thập bằng chứng có liên quan và chuyển cho cảnh sát để tiếp tục điều tra và xử lý.
Theo ông La Nhất Quân cho biết, các con đường lây truyền của ngộ độc botulinum có thể được chia thành 4 loại, đó là loại liên quan đến thực phẩm, loại liên quan đến trẻ sơ sinh, loại chấn thương và các loại khác. Loại ngộ độc botulinum liên quan đến thực phẩm là do ăn phải thực phẩm bị nhiễm độc tố botulinum, và hầu hết các ca ngộ độc botulinum đều thuộc loại này. Loại liên quan đến trẻ sơ sinh thường xảy ra ở trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi, do trẻ nuốt phải bào tử botulinum và khi bào tử botulinum phát triển mạnh trong cơ thể sẽ tạo ra độc tố. Ngộ độc botulinum loại chấn thương là do bào tử botulinum xâm nhập sâu qua vết thương tạo ra độc tố, dẫn đến ngộ độc và thường liên quan đến lạm dụng thuốc. Còn đối với các nguyên nhân khác, bao gồm tiêm botulinum để làm đẹp, vô tình hoặc cố ý tiếp xúc với độc tố botulinum, v.v.
Ngộ độc do tiêm botulinum với mục đích y khoa hoặc thẩm mỹ được gọi là “ngộ độc botulinum do y khoa”. Thông thường, việc tiêm botulinum sẽ được thực hiện tại các phòng khám thẩm mỹ hoặc bệnh viện hợp pháp và chính thống. Bác sĩ sẽ kiểm soát liều lượng và hiếm khi xảy ra trường hợp ngộ độc, nếu có thì thường sẽ chỉ xảy ra khi tiêm các loại thuốc không rõ nguồn gốc. Các triệu chứng ngộ độc có thể xuất hiện sau vài giờ, vài ngày hoặc vài tuần sau khi tiêm, bao gồm mệt mỏi, mờ mắt, giãn đồng tử, sụp mí mắt hoặc các triệu chứng thần kinh như yếu tứ chi. Trong những trường hợp nghiêm trọng, bệnh có thể tiến triển thành suy hô hấp hoặc thậm chí tử vong.
Ông La Nhất Quân cho biết thêm, Đài Loan chưa có giấy phép sử dụng thuốc kháng độc tố botulinum để điều trị ngộ độc botulinum, giá thành cũng rất đắt. Hiện tại, Đài Loan đang có 4 liều thuốc kháng độc tố botulinum dự trữ và dự kiến sẽ mua thêm 12 liều nữa trong năm nay. Đối với các trường hợp ngộ độc độc tố botulinum trong quá trình phẫu thuật thẩm mỹ hoặc người nước ngoài không có giấy phép cư trú, CDC có thể cung cấp thuốc kháng độc tố để điều trị khẩn cấp, nhưng chi phí hoàn toàn tự chi trả, mức phí được tính theo giá thành của từng đợt nhập khẩu thuốc.
Ông La Nhất Quân kiến nghị người dân không nên bị cám dỗ bởi các loại thuốc tiêm thẩm mỹ rẻ tiền hoặc thực hiện các thủ thuật thẩm mỹ y tế bất hợp pháp. Ông cũng đề xuất ba phương pháp tự bảo vệ, bao gồm xác nhận mức độ uy tín của cơ sở thẩm mỹ và trình độ chuyên môn của nhân viên thẩm mỹ, xác nhận loại thuốc sẽ dùng đã được cấp phép hay chưa và cuối cùng là phải tham khảo ý kiến bác sĩ về các tác dụng phụ hoặc biến chứng có thể xảy ra khi phẫu thuật thẩm mỹ.
Đức Mạnh